Επιτακτική η μετεγκατάσταση των ΓΑΚ Λακωνίας

Στον απόηχο της Παγκόσμιας Ημέρας Αρχείων - «Σε δεινή θέση το σύνολο των Υπηρεσιών»

Πέμπτη, 10 Ιούνιος 2021 08:28 | | E-MAIL ΕΚΤΥΠΩΣΗ
Επιτακτική η μετεγκατάσταση των ΓΑΚ Λακωνίας

Τα Γενικά Αρχεία του Κράτους (ΓΑΚ), ως ο Εθνικός Δημόσιος Αρχειακός Φορέας, διαδραματίζει, από το 1924 μέχρι σήμερα, έναν ουσιαστικό και σημαντικό ρόλο στην έρευνα, τη γνώση, τον πολιτισμό, τη δημόσια διοίκηση της Ελλάδας, καθώς στα εκατομμύρια αρχεία τους διαφυλάσσονται ιστορικά έγγραφα που αναφέρονται στα κοινωνικά, στρατιωτικά, πολιτικά, πολιτισμικά και οικονομικά δεδομένα της χώρας. Τα σημαντικότερα τεκμήρια της εποχής του Απελευθερωτικού Αγώνα των Ελλήνων φυλάσσονται στα Γενικά Αρχεία του Κράτους. Πλήθος εγγράφων που διατηρούν ζωντανά τα 200 χρόνια μνήμης.

Παρόλα αυτά, τα ΓΑΚ, έχουν αφεθεί στο έλεος των δυσεπίλυτων προβλημάτων που μαστίζουν την υπηρεσία, η οποία αποτελεί αναμφισβήτητα κιβωτό μνήμης της ελληνικής ιστορίας. 

Η Διεθνής Ημέρα Αρχείων που εορτάζεται κάθε χρόνο στις 9 Ιουνίου, έχει σκοπό να ευαισθητοποιήσει το κοινό για την σημαντικότητα των αρχείων, τους κυβερνώντες για την ποιοτική και διαφανή διακυβέρνηση ενός κράτους μέσω της διατήρησής τους, τον δημόσιο και ιδιωτικό τομέα για την αναγκαιότητα της καλής και διαχρονικής φύλαξης των αρχείων καθώς και της απρόσκοπτης πρόσβασης σε αυτά.

Η υπηρεσία, περιλαμβάνει σήμερα τη Γενική Διεύθυνση στην Αθήνα, 54 τμήματα και 7 Αρχειοφυλακεία σε όλη την Ελλάδα, μεταξύ αυτών και το ιστορικό αρχείο που διατηρείται στην πόλη της Σπάρτης.

Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Αρχείων, το Σωματείο των Εργαζομένων στα Γενικά Αρχεία του Κράτους, ενημερώνει για πολλοστή φορά για την συνεχιζόμενη δεινότατη θέση στην οποία βρίσκονται στο σύνολό τους οι υπηρεσίες τους:

«Η κάθε είδους αδυναμία εκτέλεσης προμηθειών από τον ετήσιο προϋπολογισμό έχει ως αποτέλεσμα οι Υπηρεσίες μας να βιώνουν μία εργασιακή ασφυξία και να κινδυνεύει η υγεία και η ασφάλεια των εργαζομένων, του κοινού καθώς και η διατήρηση του πολύτιμου αρχειακού υλικού. Δεν εκτελείται καμία υπηρεσία συντήρησης κτιρίων και υποδομών. Δεν εκτελείται καμία προμήθεια αναλωσίμων υλικών και εξοπλισμού, πετρελαίου θέρμανσης, υλικών καθαριότητας και ατομικής υγιεινής», υπογραμμίζει το Σωματείο των Εργαζομένων στην ανακοίνωσή του.

Επιπλέον, αναφέρουν πως «η ανεπαρκής αντιμετώπιση των προβλημάτων των ΓΑΚ από την Ηγεσία του Υπουργείου Παιδείας, η συνεχής κώφευση των αρμόδιων Διοικητικών Υπηρεσιών να εκτελέσουν τις αρμοδιότητές τους και να διεκπεραιώσουν το όποιο αίτημα των ΓΑΚ για προμήθεια υλικών και κάθε παροχή Υπηρεσιών με βάση το Νόμο, καθώς και η μη ανταπόκριση της Υπουργού στις επαναλαμβανόμενες εκκλήσεις του Σωματείου για συνάντηση μαζί της, μας οδηγούν με μαθηματική ακρίβεια στην πλήρη κατάρρευση».

GAK

Μέσω της επιστολής διαμαρτυρίας των εργαζομένων, εγείρονται πολλά ερωτήματα για την τύχη του Εθνικού Αρχειακού Φορέα. Ποια η σημασία των Γενικών Αρχείων του Κράτους για την ηγεσία του ΥΠΑΙΘ; Γιατί κωφεύει και επιτέλους γιατί δεν αντιδρά; Ποια θέλει να είναι τελικά και ουσιαστικά η τύχη της υπηρεσίας;

Τα ΓΑΚ στη Σπάρτη
Η ιστορία της λακωνικής υπηρεσίας των ΓΑΚ, ξεκινά το 1937, οπότε με τη συμβολή της Ένωσης «Εν Αττική Σπαρτιατών» και τις προσπάθειες του τότε Μητροπολίτη Μονεμβασίας και Σπάρτης Διονυσίου, ιδρύονται τα «Ιστορικά Αρχεία Σπάρτης». Στο τότε κτίριο, επρόκειτο να στεγασθούν σημαντικά έγγραφα, κειμήλια, βιβλία κ.ά, που συγκεντρώθηκαν από επιφανή μέλη της λακωνικής κοινωνίας, μοναστήρια και κοινότητες.
Η θετική αντίδραση των Γενικών Αρχείων του Κράτους και του Υπουργείου Θρησκευμάτων και Εθνικής Παιδείας, καθώς και η πρόθεση του Μητροπολίτη να ενισχύσει οικονομικά το Αρχείο, αποτυπώθηκαν στο Βασιλικό Διάταγμα της 19.02.1940 σύμφωνα με το οποίο ιδρύθηκε στη Σπάρτη «Μόνιμο, Τοπικό, Ιστορικό Αρχείο». Η τελετή των εγκαινίων έγινε στις 2 Μαΐου 1940.

Η ανασυγκρότηση του Ιστορικού Αρχείου Σπάρτης έγινε το 1985, όταν τα ΓΑΚ επανήλαν στην αρμοδιότητα του Υπουργείου Εθνικής Παιδείας και Θρησκευμάτων ως ενιαία αυτοτελής δημόσια υπηρεσία υπαγόμενη στον Υπουργό Παιδείας.
Ο εντοπισμός, η συγκέντρωση, η ταξινόμηση των παλαιοτέρων ανενεργών Αρχείων των Υπηρεσιών του νομού καθώς και ιδιωτικών Αρχείων, όπως και η εισαγωγή εκκαθαρισμένου νεότερου αρχειακού υλικού, πλούτισαν το περιεχόμενο του Αρχείου. Τα συγκεντρωμένα, μέχρι το 1991, αρχεία αποτέλεσαν τη βάση των «Γενικών Αρχείων του Κράτους - Αρχείων Ν. Λακωνίας», όπως μετονομάστηκε η υπηρεσία με το νόμο 1946/91, και εποπτεύονται επιστημονικά από την κεντρική υπηρεσία των ΓΑΚ.
Το αυξανόμενο μέχρι σήμερα αρχειακό υλικό οδήγησε στη μίσθωση τεσσάρων διαφορετικών χώρων, συνολικού εμβαδού 1000 τ.μ., για να αντιμετωπιστεί το πρόβλημα στέγασής του.

079b271287252ced877f86235ae3b808 XL


Η παραχώρηση του Παλαιού Πρωτοδικείου
και ο λαβύρινθος της γραφειοκρατίας
Το 2006, το Υπουργείο Παιδείας παραχώρησε στα ΓΑΚ το διατηρητέο ιστορικό κτίριο του Παλαιού Πρωτοδικείου Σπάρτης, προκειμένου, μετά την απαιτούμενη ανακαίνιση, να στεγαστούν εκεί τα γραφεία, το αναγνωστήριο, η αίθουσα εκδηλώσεων, το συντηρητήριο και τα αρχειοστάσια της υπηρεσίας. 

Οι εργασίες αποκατάστασης και αξιοποίησης του κτιρίου του Πρωτοδικείου, το οποίο έχει χαρακτηριστεί ως ιστορικό διατηρητέο μνημείο, καθυστερούσαν λόγω της απαραίτητης τροποποίησης του πολεοδομικού και ρυμοτομικού σχεδίου της Σπάρτης, παρά τις διαρκείς πιέσεις των αρμόδιων αρχών και φορέων. Ωστόσο το εμπόδιο αυτό προσπεράστηκε όταν ο Δήμος Σπάρτης, τον Ιούνιο του 2020, ανακοίνωσε την έκδοση ΦΕΚ (289/τ.Δ΄/ 3-6-2020), με το οποίο εγκρίθηκε η τροποποίηση του εγκεκριμένου ρυμοτομικού σχεδίου Σπάρτης, ενώ, λίγο αργότερα, ξεκίνησαν οι διαδικασίες έκδοσης της απαιτούμενης πολεοδομικής άδειας. 

Το «πότε» θα ξεκινήσουν, επιτέλους, οι εργασίες για την αποκατάσταση του παλαιού Πρωτοδικείου είναι στα χέρια του Υπουργείου Παιδείας, καθώς μέχρι σήμερα δεν έχει συσταθεί η τεχνική επιτροπή που θα επικαιροποιήσει τη μελέτη του έργου. Με την ολοκλήρωση της επικαιροποίησης, το επόμενο σημαντικό βήμα είναι η έκδοση της σχετικής άδειας από την Πολεοδομική Υπηρεσία και έπειτα η δημοπράτηση του έργου από το αρμόδιο υπουργείο. 

Το Παλαιό Πρωτοδικείο Σπάρτης, αποτελεί το παλαιότερο δημόσιο κτίριο της πόλης, το οποίο είναι ένα από τα ελάχιστα δείγματα της οθωνικής αρχιτεκτονικής που διασώζονται.

Οι εργασίες για την κατασκευή του κτιρίου ξεκίνησαν το 1837 και ολοκληρώθηκαν μέσα σε δυο χρονιά. Την 1 Ιανουαρίου του 1839 εγκαινιάστηκε, αλλά αρχικά λειτούργησε ως κτίριο που θα στεγάζονταν οι διοικητικές υπηρεσίες του νομού. Δυστυχώς το αρχικό αρχιτεκτονικό σχέδιο του κτιρίου καθώς και το όνομα του δημιουργού-αρχιτέκτονα δεν έχουν διασωθεί.

Η μετεγκατάσταση των ΓΑΚ στο Παλαιό Πρωτοδικείο Σπάρτης σηματοδοτεί τη διατήρηση της ιστορικής μνήμης των γεγονότων του τόπου μας, αλλά και τη διάσωση ενός εκ των σημαντικότερων και αρχαιότερων κτιρίων της σύγχρονης ιστορίας της Ελλάδας. 

Το Παλαιό Πρωτοδικείο, σε συνδυασμό με τη λειτουργία των Γενικών Αρχείων του Κράτους σε αυτό, θα προσφέρουν μια μοναδική ευκαιρία στον κάθε Λάκωνα αλλά και στους επισκέπτες του νομού, να ανακαλύψουν την σύγχρονη ιστορία της πόλης, μέσα από τους θησαυρούς που θα φυλάσσονται εκεί. 

Μύθοι, γεγονότα, ιδιωτικές συλλογές, δημόσια σημαντικά έγγραφα που συνθέτουν με μοναδικό τρόπο την ιστορία, που πρέπει επιτέλους να βρει το μόνιμο σπίτι της ώστε πρόθυμα να την αφηγηθεί σε όσους θέλουν να την ανακαλύψουν.

ΔΕΙΤΕ ΤΑ ΟΛΑ ΣΤΗΝ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ ΚΟΙΝΩΝΙΑ
του Ανδρέα Πετρουλάκη
Το κλίκ της ημέρας
του Ανδρέα Πετρουλάκη
oncologists.gr

Πρόσφατα Νέα

Linardi Anastasia
Spartaland