Η Θυσία

Τετάρτη, 18 Νοέμβριος 2020 18:39 | E-MAIL ΕΚΤΥΠΩΣΗ

του Ηλία Σαραντάκου
 
Ο άνθρωπος δοκιμάζεται στη ζωή και σε πολύ δύσκολες περιπτώσεις καλείται να θυσιάσει ακόμα και τη ζωή του για κάποιο υψηλό και υπέρτατο σκοπό. Αν ανατρέξουμε στα πανάρχαια χρόνια οι θυσίες απέβλεπαν στον εξευμενισμό της μανίας της Φύσης που συντάραζε κάθε ανέμελη και ζωώδη ανθρώπινη ζωή. Με το πέρασμα των αιώνων οι άνθρωποι άρχισαν να κάνουν θυσίες ζώων και ανθρώπων όχι μόνο στους βωμούς και στα ιερά αλλά και στον τάφο του γενάρχη τους και του βασιλιά τους, πιστεύοντας ότι οι ψυχές, ως αγαθοί φύλακες, θα συντροφεύουν, θα προστατεύουν και θα υπηρετούν τον αναπαυόμενο. Για να ευχαριστήσουν τους Ολύμπιους ή Ουράνιους θεούς θυσίαζαν πλήθος ζώων για καλύτερη έκβαση της μάχης, της μονομαχίας, της απαλλαγής από τα βάσανα και από την κακή τους Μοίρα.
 
Η έλευση του Θεανθρώπου συντάραξε τον ειδωλολατρικό αυτόν κόσμο και σήμανε εγερτήριο στη χειμάζουσα κοινωνική ζωή. Καυτηρίασε τα είδωλα και χώρισε την ιστορία στην περίοδο προ Χριστού και στα χρόνια μετά Χριστόν. Ήρθε να σταυρωθεί για τις αμαρτίες του ανθρώπου και να αναστηθεί για να αποδείξει ότι είναι «είς (ένας) Θεός και υιός αυτού ο Ιησούς Χριστός». Με τα κηρύγματα και με τα θαύματά Του βρίσκει ένθερμους μαθητές – δασκάλους να διαδώσουν τη νέα μονοθεϊστική θρησκεία με βαθιά πίστη που οδήγησε πολλούς ακόμη και στη θυσία τους, στον αποκεφαλισμό τους.
 
Ας παρακολουθήσουμε δύο ανεκπλήρωτες ανθρωποθυσίες, άσχετα με τη σταύρωση, που έχουν μεγάλη σημασία γιατί δοκιμάζεται η πίστη προς τον Θεό και η αγάπη προς την πατρίδα. Στην πρώτη περίπτωση ο Πατριάρχης των Εβραίων Αβραάμ καλεί τον γιο του Ισαάκ να πάνε στο δασωμένο βουνό, για να διασκεδάσουν δήθεν, μέσα στη ζωντανή και στην πλούσια αισθητικών ερεθισμάτων Φύση. Μέσα στη ζωή όμως παραμονεύει ο θάνατος. Και τη στιγμή που «η Φύση όνειρο στην ομορφιά και χάρη» ο Αβραάμ, έτοιμος για τη θυσία, ακούει φωνή από τον ουρανό να λέει «Αβραάμ! μη επιβάλης την χείρα σου επί το παιδάριον». Στη δεύτερη «θυσία» μεταφερόμαστε στη θάλασσα, στην Αυλίδα της Βοιωτίας, όπου ο ελληνικός στόχος έχει συγκεντρωθεί για να αποπλεύσει για την Τροία. Αρχιστράτηγος ο βασιλιάς των Μυκηνών Αγαμέμνονας. Για να αποπλεύσει, όμως, ο στόλος, με εντολή της Άρτεμης, έπρεπε ο Αγαμέμνονας να θυσιάσει την κόρη του Ιφιγένεια. Ο τραγικός πατέρας καλεί την κόρη του να πάει κοντά του για να παντρευτεί, δήθεν, τον Αχιλλέα. Όταν πλησίασε η ώρα της θυσίας η Άρτεμη άρπαξε την Ιφιγένεια και στη θέση της έβαλε ένα ελάφι. Και στις δύο περιπτώσεις έχουμε, πατέρας θύτης, παιδί θύμα, σύζυγος και μητέρα ανάμεσα στο βαρύ φορτίο του πόνου που δεν μπορεί να τον χωρέσει η αγκαλιά της ανθρώπινης καρτερίας. Δύο άντρες, δύο γυναίκες, δύο παιδιά, τρία ψυχογραφήματα. Και τα τρία ζεύγη θρηνούν μέχρι να συνειδητοποιήσουν τον ύψιστο σκοπό της θυσίας. Παραπλήσια είναι και η θυσία της γυναίκας τον πρωτομάστορα για τη θεμελίωση του γεφυριού της Άρτας. Εδώ βέβαια βρισκόμαστε σε άλλους χρόνους, σε άλλους ανθρώπους, σε άλλες συνήθειες. Εδώ κυριαρχούν οι δοξασίες, οι προλήψεις, η μαγεία, οι δεισιδαιμονίες. Κύριος αγγελιοφόρος στα παλιά χρόνια ήταν ο φτερωτός Ερμής και δεύτεροι εντολείς ή πληροφοριοδότες ήταν οι Μάντεις, τα Μαντεία και σε ορισμένες περιπτώσεις οι γέροντες. Τα νεότερα χρόνια τα άσχημα, συνήθως, νέα τα μεταφέρουν τα πουλιά. «Πουλάκι εδιάβη κι έκατσεν αντίκρυ στο ποτάμι»… «Αν δε στεριώσετ’ άνθρωπο, γιοφύρι δε στεριώνει». Και σήμερα σε πολλά μέρη της πατρίδας μας για να είναι μια οικοδομή καλορίζικη και καλά θεμελιωμένη σφάζουμε (θυσιάζουμε) έναν κόκορα ή στα εγκαίνια ενός έργου η ενός καταστήματος δεχόμαστε τις ευλογίες της εκκλησίας. Κάνουμε προσφορές, τάματα και αγρυπνίες.
 
Θυσία. Ρήμα θύω = θυσιάζω, βγάζω τσικνισμένο καπνό, δηλαδή καπνό από κρέας που ψήνεται (τσικνοπέμπτη). Κατά τον Όμηρο οι Ολύμπιοι θεοί αντάμειβαν τους ανθρώπους ανάλογα με τον αριθμό των θυσιών που τους πρόσφεραν «Πώς να ξεχάσω τον θεϊκό Οδυσσέα… που πρόσφερε πλήθος θυσιών στους θεούς που κατοικούν στα ουράνια». Σήμερα, βέβαια, η λέξη θυσία έχει χάσει σε πολλές περιπτώσεις τη σημασία της και χρησιμοποιείται καταχρηστικώς αντί άλλων συνώνυμων λέξεων όπως προσφορά, στέρηση, τάμα, κούραση και άλλες. Ποια όμως λέξη μπορεί να φέρει το ίδιο νοηματικό φορτίο ή ποια άλλη λέξη μπορεί να εκφράσει τόσο έντονα την ηρωική πράξη του Λεωνίδα στις Θερμοπύλες, των Ιερολοχιτών στο Δραγατσάνι, του Παπαφλέσσα στο Μανιάκι, των φαντάρων μας στα βουνά της Β. Ηπείρου και σε τόσα άλλα αιματοβαμμένα χώματα. Πως αλλιώς θα διατυπώσουμε τη λαχτάρα της Μάνας να σώσει το παιδί της από το φλεγόμενο σπίτι ή από τα κύματα της θάλασσας ή πως αλλιώς θα τονίσουμε την αυτοθυσία πολλών ζώων, πτηνών και εντόμων;
 
Κατά παραχώρηση θα χρησιμοποιήσουμε τη λέξη θυσία και για απλές πράξεις που εμπεριέχουν συνήθως αρνητική κατάσταση στην καθημερινή μας ζωή. Σήμερα, αν δεν κληθούμε από την πατρίδα ή από κινδύνους απειλής της δικής μας ζωής ή των συνανθρώπων μας για να θυσιαστούμε, μπορούμε ή πρέπει να υποβληθούμε σε κάποιες μικρές στερήσεις ή συμβιβασμούς ανάλογα με τις ανάγκες της κοινωνίας μας. Να θυσιάσουμε π.χ. ένα μέρος της ατομικής και της κοινωνικής ελευθερίας μας, να ενδιαφερθούμε για τις ανάγκες επιβίωσης του γείτονά μας, να επιδείξουμε υπομονή και καρτερία στις τυχόν επαγγελματικές μας ατυχίες, να απαλλαγούμε από τις νοσηρές προλήψεις και συνήθειες. Τι θα απαντήσουν αλήθεια οι ζωόφιλοι και το Υπουργείο Ανάπτυξης και Τροφίμων αν ερωτηθούν για τον σφαγιασμό ζώων και πουλερικών στις αυλές ή στα χωράφια; Ή αν πρέπει να τραγουδάμε και να χορεύουμε γύρω από τις περιστρεφόμενες σούβλες αρνιών για να γιορτάσουμε την Ανάσταση του Χριστού ή για να το ρίξουμε στο φαγοπότι όλη την ημέρα όπως γίνονταν στα παλιά χρόνια: Ο πολιτισμένος άνθρωπος συμφωνεί και χαίρεται με τις θυσίες αυτές; Εκτός αν, καλώς ή κακώς, πιστέψουμε ότι η Φύση θυσιάζει και εμάς στον αδηφάγο και στον μη περιγραφόμενο χρόνο.

ΔΕΙΤΕ ΤΑ ΟΛΑ ΣΤΗΝ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ ΑΡΘΡΑ
του Ηλία Μακρή
Το κλίκ της ημέρας
του Ηλία Μακρή
oncologists.gr

Πρόσφατα Νέα

Linardi Anastasia
Σπανός Γεώργιος