Οι αρχαίοι (Αιώνιο φως)

Παρασκευή, 10 Μάιος 2019 21:17 | | E-MAIL ΕΚΤΥΠΩΣΗ

Ο κάθε άνθρωπος όπου γης κι όποιας εποχής, όταν θέλει να νιώσει τη σκέψη του βαθειά μέσα του και να εξιδανικευτεί, στους αρχαίους θα γυρνάει πάντα. Σ’ αυτά τα μεγάλα κείμενα, τις μεγάλες αρχές (άλλωστε αυτό σημαίνει αρχαίοι, οι θέσαντες τας αρχάς), τη μεγάλη τους τέχνη. Και αποκλείεται αυτά να χαθούν. Αν χαθούν θα χαθεί και ο άνθρωπος. Και δεν θα πεθάνουν γιατί είναι αιώνιο φως. Κι ό,τι να γίνει, όσα ν’ αλλάξουν με την τεχνολογία και τις ιλιγγιώδεις ταχύτητες και τις επιστήμες, αυτό το φως είναι που τελικά θα τρέχει πιο μακριά, θα επικρατεί, θα βοηθάει, θα φωτίζει. Αυτό εκεί θα κρύβεται και θα υπάρχει για να μας επαναφέρει στα μέτρα μας, στα μέτρα του ανθρώπου, όσο ψηλά, όσο μακριά κι αν πάμε, όσο χαμηλά κι αν πέσουμε. Κι όταν οι άνθρωποι θέλουν να δείξουν έναν καλόν εαυτόν από ‘κείνην την πηγή θα πηγαίνουν να πιουν να ξεδιψάσουν. Από ‘κείνο το φως θα φωτίζονται. Πιο γνήσιο, κατακάθαρο, λαμπερό, αστραφτερό, διαυγές δεν υπάρχει. Αυτοί οι παππούληδες, οι πρόγονοι είναι εκεί να αυγάζουν την ανθρωπότητα. Αυτοί οι διδάσκαλοι. Επάγγελμα διδάσκαλος και το επάγγελμα μεγάλη λέξη. Άγγελμα πάνω στο άγγελμα καταδηλώνει. (Και δεν μας αρέσει η λέξη επάγγελμα κι όλοι την κάναμε “λειτούργημα”. Λειτούργημα ο δάσκαλος, ο καθηγητής, ο παπάς, ο δικαστής, ο αστυνόμος, ο γιατρός, ο δικηγόρος, ο σκουπιδιάρης, όλοι λειτουργήματα τρομάρα μας) Και με το ευ μπροστά το άγγελμα γίνεται ευαγγελισμός. Τι φτιάχνει αυτό το ευ μόνο του. Αφήστε πια ο διδάσκαλος πόσο σπουδαία λέξη! Όλ’ αυτά είναι εκείνα που οι Λατίνοι λέγανε “ωραία γράμματα” και οι Έλληνες “καλές τέχνες”.
Και τέτοια θα είναι πάντα τα ελληνικά γράμματα. Αιώνιο φως. Όποια θρησκεία, όποια ιδεολογία, θεωρία κι αν εμφανισθεί, αν υπάρξει. Κι όπως μέχρι σήμερα καμμία δεν μπόρεσε να παρασύρει, να θολώσει, να σβήσει αυτό το φως έτσι και στο μέλλον. Πώς τόλεγε ο Νίτσε; “Όλες οι εποχές, όλοι οι πολιτισμοί προσπαθούν να ξεπεράσουν τους Έλληνες. Ό,τι δημιουργούνταν όμως έμοιαζε χλωμό συγκρινόμενο μ’ ό,τι δημιούργησε αυτός ο μικρός υπεροπτικός λαός”. Και ο Φρανσουά Λιοτάρ : “Η σύγχρονη φιλοσοφία προσπαθεί να σκεφθεί πέρα από τους Έλληνες. Αναρωτιέμαι όμως αν υπάρχει σκέψη πέρα από τους Έλληνες”.
Και δεν σβήνει αυτό το φως γιατί είναι η ψυχή της ανθρωπότητας. Αν σβήσει πέθανε και η ανθρωπότητα αφού τίποτα δεν υπάρχει χωρίς ψυχή.
Κι εκείνο το ποίημα του Παλαμά, ο Ολυμπιακός Ύμνος, πολύ μεγάλο ποίημα. “Αρχαίο πνεύμα αθάνατο αγνέ πατέρα/ του ωραίου, του μεγάλου και τ’ αληθινού./ Κατέβα φανερώσου κι αστραψ’ εδώ πέρα/ στη δόξα της δικής σου γης και τ’ ουρανού …” Ό,τι ωραίο, μεγαλοπρεπές και αληθινό είναι το αρχαίο αθάνατο πνεύμα. Ο “λευκοπόρφυρος μέγας ναός” του ποιητή. Και σ’ αυτό “θα τρέχει πάντα προσκυνητής κάθε λαός”. Το αρχαίο πνεύμα εκείνο που αναδύεται απ’ όλο το πακέτο. Όχι μόνο απ’ την Αθήνα ή τη Σπάρτη, τη Θήβα, την Κόρινθο, την Κω, τη Ρόδο, την Ιωνία, τη φιλοσοφία, την τραγωδία, την ποίηση, την ιστορία, την ιατρική. Το αρχαίο πνεύμα το αθάνατο, του ωραίου, του μεγάλου και τ' αληθινού. Ποτέ πουθενά αλλού δεν υπήρξαν τόσοι πολλοίπου να είπαν τόσα πολλά ωραία, μεγάλα κι αληθινά, που όλα μαζί ανεβαίνουν προς τον ουρανό και δημιουργούν στήλη φωτός.
Είναι τα τρία, το ωραίο, το μεγάλο και τ’ αληθινό που κρατούν την ανθρωπότητα ψηλά. Γιατί κατά τ’ άλλα η ανθρωπότητα σέρνεται, έρπει. Και δεν λέει μητέρα αλλά πατέρα. Αγνέ πατέρα.Γιατί η τέχνη τελικά βγαίνει απ’ τον άντρα. Και στα ζώα τα αρσενικά είναι τα πιο ωραία, πιο μεγάλα, πιο δυνατά. Καλά λοιπόν ο ποιητής είπε πατέρα. Και μ’ αρέσει πολύ αυτό.
Ο ωραιότερος ύμνος για τους αρχαίους “Σαν ένας λευκοπόρφυρος μέγας ναός” (και ναός το ίδιο το ποίημα ως ποίημα). Κι εκεί έπρεπενα στρέψουμε την προσοχή μας και τώρα με την κρίση και πάντα. Σ’ αυτή την πηγή να καταφύγουμε. Μα που να τα ειπείς αυτά; Στους ανόητους κι απαίδευτους πολιτικούς; Στο αληταριάτο; (κατά το προλεταριάτο)
Δεν ξέρει κανείς όταν μελετά τους αρχαίους ποια συναισθήματα, της χαράς ή της λύπης είναι δυνατότερα. “Ουδείς εκών κακός”. Άντε να βρεις δικαιολογία να στηρίξεις αυτή τη μεγάλη αλήθεια! Ο σκορπιός π.χ. φταίει που είναι σκορπιός; Που έχει δηλητήριο κι ό,τι ακουμπήσει η ουρά του πεθαίνει; Άρα μην κρίνεις ίνα μη κριθείς.
Όσο για μας τους Έλληνες αυτά δεν είναι, δεν πρέπει να είναι υπεροπτικά. Να μας κάνουν υπερήφανους και αλαζόνες. Κατά βάθος όμως είναι μια παρηγοριά. Και καλλίτερα να τα βλέπουμε έτσι. Είναι αυτή η παρηγοριά που κληρονομήσαμε, που τάχουμε στο αίμα μας, στην ψυχή μας. Και κανένας άλλος δεν μπορείνα τα προσεγγίσει έτσι μ’ όσες σπουδές, όσες γνώσεις, όσο κι αν μεταφράζουν αυτοί καλλίτερα από μας. Θα μένει πάντα η ψυχή τους κάπως μακριά. Είναι η προσπάθεια των αρχαίων Ελλήνων να πιάσουν με αγνό τρόπο, με ομορφιά τα πράγματα πέρα από τον ανθρώπινο νου. Βλέπανε την αλήθεια κατάματα αυτοί, ενώ εμείς σήμερα ιδεολογίες (συστήματα εξοντώσεως των αντιπάλων, έλεγε ο Ι. Θεοδωρακόπουλος, ότι είναι οι ιδεολογίες) και λόγια για ισότητα, δικαιοσύνη, ειρήνη, αρχές, αξίες, ιδανικά, θεσμούς και σεβασμός σ’ αυτούς, ανέφικτα όλα. Κι ο δυνατός δεν αφήνει ποτέ χώρο στον αδύνατον. Ο άνθρωπος είναι τρελλό πλάσμα, θεοπάλαβο. Και παραδείγματα άπειρα. (Χτες μου είπε ένας γνωστός μου ότι δεν ήρθε στο ραντεβού γιατίπήγε τη σκυλίτσα του στο γιατρό να της κάνει αφαίρεση της μήτρας. “Και γιατί της κάνεις αφαίρεση;” τον ρώτησα. Και απάντησε: “Για να εξασφαλίσει διάρκεια ζωής και να μην έχει επιθυμία να ζευγαρώσει”.
Πάνε τη σκύλα για αφαίρεση της μήτρας. Κι έχει γιατρούς που ασχολούνται με το … της σκύλας και οδοντιάτρους και ψυχιάτρους για σκύλους. Και δεν πρέπει ο σκύλος να μείνει πάνω από δύο ώρες μόνος του γιατί τον πιάνει ψυχοπλάκωση. Και τη ρωτήσαμε τη σκύλα αν θέλει να της κάνουμε αφαίρεση της μήτρας; Κατά τα λοιπάεμείς είμαστε ”ζωόφιλοι”. Είναι να τρελαίνεσαι).
Επανέρχομαι στους αρχαίους που προσπάθησαν να πιάσουν τα πράγματα με τρόπο αγνό και ομορφιά πέρα απ’ τον ανθρώπινο νου. Κι αυτό το πέρα τελικά είναι οι θεοί που φτιάξανε. Οι έννοιες, οι ιδέες, οι δυνάμεις, οι αξίες ζωής, οι ιδεατές αξίες ζωής. Γιατί αυτοί είναι οι θεοί των αρχαίων Ελλήνων. Αυτό το πέρα. Έξη θεοί και έξη θεές. Ισοδύναμοι, ισόκυροι, καθένας και καθεμιά με τις αρετές και τα ελαττώματα, ανθρώπινοι. Χωρίς φανατισμούς, μίση, δόγματα, ιερά βιβλία και άγιους τόπους. Οι άγιοι τόποι αυτών ήσαν εκεί που εκφραζόταν το κάλλος, η ομορφιά. Εκείνη που θα σώσει τον κόσμο, καθώς λέει ο Ντοστογιέφσκι. Όλα με μεγαλοπρέπεια. Και την πιο ταπεινή ανθρώπινη πράξη την έκαναν τέχνη και πέταξαν. Είναι όπως ήδη είπαμε, το αιώνιο φως, που θα επικρατεί, θα βοηθάει, θα μας επαναφέρει τους ανθρώπους όπου κι αν πάμε. Το πανοραμικό σκαλοπάτι για να βλέπουμε ψηλά, πολύ ψηλά …
Μακάρι ένας έλληνας πολιτικός, ένας για δείγμα, εκεί στα διεθνή φόρα, όπως τα λένε, που πάνε και μιλάνε και με την ευφράδεια του λόγου που διαθέτουν όλοι τους πολύ καλλίτερα από μας, μακάρι λέω να πήγαινε ένας και να μιλούσε, να μπορούσε να μιλήσει έτσι. Είναι βέβαιο πως οι συνομιλητές του θα τον καταλάβαιναν. Αυτοί τουλάχιστον ξέρουν να ακούν και να καταλαβαίνουν. Θα έστελνε , πιστεύω, τότε ένα αιώνιο μήνυμα. Θα έβαζε το λιθαράκι για το πανοραμικό σκαλοπάτι για να βλέπουμε ψηλά. Θ’ άλλαζε την ανθρωπότητα. Θά ’βαζε ένα κανάτι με νερό να πιουν τα περιστέρια.

ΔΕΙΤΕ ΤΑ ΟΛΑ ΣΤΗΝ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ ΑΡΘΡΑ

Πρόσφατα Νέα

Η ΔΙΚΗ ΣΑΣ ΕΙΔΗΣΗ

Στείλτε μας τα δικά σας νέα, φωτογραφίες, σχόλια, σκέψεις, παρατηρήσεις και δείτε τα δημοσιευμένα στο lakonikos.gr και στην ημερήσια εφημερίδα ΛΑΚΩΝΙΚΟΣ ΤΥΠΟΣ
Διεύθυνση e-mail(*)
Μη έγκυρη διεύθυνση e-mail

Περιγραφή(*)
Συμπληρώστε μια περιγραφή για την είδηση σας

Φωτογραφία

Κωδικός Ασφαλείας(*)
Κωδικός Ασφαλείας
Ο κωδικός ασφαλείας είναι λάθος